Stel je voor dat je midden op de oceaan drijft. Waar je ook kijkt, zie je alleen maar water. Het dichtstbijzijnde stukje land ligt bijna 2.700 kilometer verderop. Er zijn geen eilanden, geen steden en vrijwel nooit andere mensen in de buurt. Toch heeft deze bijzondere plek een naam: Point Nemo, ook wel Punt Nemo of Punto Nemo genoemd.

Point Nemo staat bekend als de meest afgelegen plek in de oceanen. Het is de locatie op aarde die het verst verwijderd ligt van welk land dan ook. Maar deze plek is niet alleen bijzonder vanwege zijn ligging. Point Nemo wordt ook in verband gebracht met mysterieuze onderwatergeluiden, een kerkhof voor ruimtevaartuigen en zelfs verhalen over zeemonsters.

Waar ligt Point Nemo precies? Waarom wordt deze plek zo genoemd? En klopt het dat astronauten soms dichterbij zijn dan de mensen op aarde? We vertellen je alles over een van de meest fascinerende locaties op onze planeet.

Wat is Point Nemo?

Point Nemo is het punt in de oceaan dat het verst verwijderd ligt van het dichtstbijzijnde land. De officiële geografische benaming is de oceanische pool van ontoegankelijkheid, in het Engels Oceanic Pole of Inaccessibility.

Point Nemo is geen eiland, stad of stuk land. Het is een geografisch punt midden in de Stille Oceaan, dat aan de hand van berekeningen is vastgesteld.

Afstand tot dichtstbijzijnde land

2.688 km

Ontdekt door berekening in het jaar:

1992

Bron: NOAA en Guinness World Records.

Dat betekent dat je vanaf Point Nemo ongeveer 2.688 kilometer moet reizen voordat je het dichtstbijzijnde land bereikt. Ter vergelijking: dat is ongeveer de afstand die je in Europa over de weg kunt afleggen tijdens een lange autoreis van meerdere dagen.

De plek is daarmee een symbool geworden voor absolute afzondering.

Waar ligt Point Nemo precies?

Point Nemo ligt in het zuidelijke deel van de Stille Oceaan, ook wel de Zuidelijke Grote Oceaan genoemd. De locatie bevindt zich tussen Zuid-Amerika, Nieuw-Zeeland en Antarctica.

De algemeen gebruikte coördinaten zijn:

48°52,6′ ZB – 123°23,6′ WL

Decimale coördinaten: -48.876667, -123.393333

De locatie ligt zo afgelegen dat er geen vaste scheepvaartroutes rechtstreeks overheen hoeven te lopen. Er is bovendien geen boei, vlag of ander herkenningspunt dat de exacte plaats markeert.

Wanneer je de coördinaten in Google Maps invoert, zie je dan ook niets anders dan een enorme blauwe watervlakte.

Welk land ligt het dichtst bij Point Nemo?

Point Nemo ligt ongeveer even ver van drie kleine landgebieden:

• Ducie Island: een onbewoond atol dat behoort tot de Pitcairneilanden, ten noorden van Point Nemo.
• Motu Nui: een klein rotseiland bij Paaseiland (Rapa Nui), ten noordoosten van Point Nemo.
• Maher Island: een klein eiland bij Antarctica, ten zuiden van Point Nemo.

Deze drie landpunten zijn belangrijk voor het bepalen van de locatie. Het zijn namelijk de dichtstbijzijnde stukken land die bij de geografische berekening worden gebruikt.

De Amerikaanse National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) bevestigt deze ligging en de afstand van ongeveer 2.688 kilometer.

Waarom heet deze plek Point Nemo?

De naam Point Nemo heeft een bijzondere oorsprong.

Het woord Nemo komt uit het Latijn en betekent letterlijk ‘niemand’. Dat is natuurlijk een toepasselijke naam voor een plek waar vrijwel nooit iemand komt.

Daarnaast verwijst de naam naar kapitein Nemo, een fictief personage uit de avonturenroman Twintigduizend mijlen onder zee (Vingt mille lieues sous les mers) van de Franse schrijver Jules Verne.

In dit beroemde verhaal reist kapitein Nemo met zijn onderzeeër Nautilus door de wereldzeeën. Hij leeft grotendeels afgezonderd van de rest van de mensheid.

Die combinatie van afzondering, de oceaan en de mysterieuze kapitein maakt de naam bijzonder passend.

Hoe heet Point Nemo in andere talen?

Point Nemo is internationaal bekend. In verschillende talen wordt de naam iets anders geschreven, hoewel de geografische betekenis hetzelfde blijft.

Naast deze namen wordt de plek in wetenschappelijke context vaak aangeduid als de oceanische pool van ontoegankelijkheid.

Zoek je bijvoorbeeld op Punto Nemo, dan kom je dus uit bij precies dezelfde plek als wanneer je zoekt naar Point Nemo of Punt Nemo.

Wie heeft Point Nemo ontdekt?

Point Nemo werd in 1992 berekend door de Kroatisch-Canadese landmeetkundig ingenieur Hrvoje Lukatela.

Hij gebruikte een gespecialiseerd computerprogramma met de naam Hipparchus om te bepalen welk punt op de oceaan het verst van alle landmassa’s verwijderd lag.

Dat klinkt misschien eenvoudig, maar het is een ingewikkelde geografische berekening.

De aarde is namelijk geen platte kaart. Bovendien zijn de kustlijnen van continenten en eilanden grillig. Om de juiste locatie te bepalen, moet rekening worden gehouden met de kromming van de aarde en de precieze ligging van duizenden eilanden.

De berekening wees uiteindelijk naar een plek in het zuidelijke deel van de Stille Oceaan.

Een interessant detail is dat Lukatela de plek niet zelf hoefde te bezoeken. Point Nemo werd dus eerst wiskundig vastgesteld, niet ontdekt doordat iemand er toevallig langsvoer.

Waarom is Point Nemo zo bijzonder?

De enorme afstand tot land is natuurlijk het opvallendste kenmerk, maar er zijn meer redenen waarom deze plek wereldwijd tot de verbeelding spreekt.

Astronauten kunnen dichterbij zijn dan mensen op aarde

Een van de bekendste weetjes over Point Nemo heeft te maken met het International Space Station (ISS).

Het ISS draait op ongeveer 400 kilometer hoogte om de aarde. Wanneer het ruimtestation over Point Nemo vliegt, kunnen de astronauten aan boord dichter bij deze locatie zijn dan de dichtstbijzijnde mensen op het land.

Dat is een bijzonder idee: je bevindt je op aarde, maar de dichtstbijzijnde mensen kunnen zich in de ruimte bevinden.

Het betekent overigens niet dat dit voortdurend het geval is. Het ISS moet zich daarvoor wel in de buurt van Point Nemo bevinden en er mogen geen schepen met mensen dichterbij varen.

Er is geen eiland of landingsplaats

Sommige mensen denken dat Point Nemo een geheimzinnig eiland is. Dat is niet het geval.

Op de exacte locatie is alleen oceaan. Je kunt er dus niet aan land gaan, wandelen of een gebouw bezoeken.

Wie Point Nemo wil bereiken, moet er met een schip naartoe varen.

Het gebied is extreem afgelegen

Door de ligging zijn reddingsoperaties ingewikkeld. Een schip dat in deze regio problemen krijgt, kan zeer ver verwijderd zijn van hulpdiensten en andere vaartuigen.

Ook de weersomstandigheden in het zuidelijke deel van de Stille Oceaan kunnen zwaar zijn, met sterke wind en hoge golven.

Daarom is Point Nemo geen bestemming voor een gewone vakantie of een eenvoudige boottocht.

Point Nemo wordt gebruikt als kerkhof voor ruimtevaartuigen

Een van de meest opmerkelijke feiten over Point Nemo is dat het omliggende oceaangebied wordt gebruikt als een soort kerkhof voor oude ruimtevaartuigen.

Wanneer grote satellieten of ruimtestations niet meer functioneren, kunnen ruimtevaartorganisaties ervoor kiezen om ze gecontroleerd terug te laten keren naar de aarde.

Tijdens de terugkeer door de atmosfeer verbranden veel onderdelen door de enorme hitte. Sommige grotere of hittebestendige onderdelen kunnen echter de oceaan bereiken.

Omdat de omgeving van Point Nemo zo ver van bewoonde gebieden ligt, is het risico dat vallend ruimtepuin mensen raakt relatief klein.

Het is overigens niet zo dat alle ruimtevaartuigen precies op de coördinaten van Point Nemo terechtkomen. Het gaat om een veel groter, afgelegen gebied in de zuidelijke Stille Oceaan.

Welke ruimtevaartuigen liggen bij Point Nemo?

In de omgeving van Point Nemo zijn in de afgelopen decennia resten van talrijke ruimtevaartuigen terechtgekomen.

Een bekend voorbeeld is het Russische ruimtestation Mir, dat in maart 2001 gecontroleerd terugkeerde in de atmosfeer. De overgebleven brokstukken kwamen terecht in het zuidelijke deel van de Stille Oceaan.

Ook onderdelen van andere afgedankte ruimtevaartuigen zijn in deze afgelegen regio beland.

Komt het ISS ook bij Point Nemo terecht?

Ja, dat is volgens de huidige plannen de bedoeling.

Het International Space Station is al tientallen jaren in gebruik. Uiteindelijk zal het ruimtestation gecontroleerd uit zijn baan om de aarde worden gehaald.

NASA en haar internationale partners plannen het einde van de operationele levensduur rond 2030, met een gecontroleerde terugkeer in de atmosfeer rond 2031.

Daarvoor ontwikkelt SpaceX in opdracht van NASA een speciaal voertuig dat helpt het ruimtestation veilig naar beneden te brengen.

De bedoeling is dat eventuele overgebleven brokstukken terechtkomen in een onbewoond oceaangebied rond Point Nemo.

Het mysterieuze geluid bij Point Nemo: wat was The Bloop?

Point Nemo is niet alleen bekend vanwege zijn afgelegen ligging. Het gebied wordt ook regelmatig genoemd in verhalen over een mysterieus onderwatergeluid: The Bloop.

In 1997 registreerden onderzoekers van NOAA een bijzonder krachtig geluid in de Stille Oceaan.

Het geluid werd opgevangen door hydrofoons, speciale onderwatermicrofoons die geluidsgolven in zee registreren.

De opname was opvallend omdat het geluid zeer krachtig was en zich over enorme afstanden door het water verspreidde.

Aanvankelijk was niet duidelijk waardoor het werd veroorzaakt.

Was The Bloop afkomstig van een onbekend zeemonster?

Omdat de oorsprong onbekend was, ontstonden allerlei theorieën.

Sommige mensen speculeerden dat het geluid afkomstig was van een enorm, onbekend zeedier. Anderen dachten aan onderzeese vulkanische activiteit of bijzondere geologische verschijnselen.

De verhalen werden nog spannender doordat The Bloop vaak in verband werd gebracht met de afgelegen omgeving van Point Nemo.

Maar voor een gigantisch zeemonster is nooit wetenschappelijk bewijs gevonden.

Wat veroorzaakte The Bloop werkelijk?

Onderzoekers van NOAA hebben uiteindelijk vastgesteld dat het geluid afkomstig was van ijsactiviteit bij Antarctica.

Het ging om het breken en afkalven van grote hoeveelheden ijs, waarbij krachtige geluidsgolven door het oceaanwater ontstonden.

Dergelijke gebeurtenissen worden ook wel icequakes of ijsbevingen genoemd.

De oorspronkelijke bron van The Bloop lag dus niet noodzakelijk precies bij Point Nemo. De twee worden vooral met elkaar verbonden vanwege de geografische nabijheid binnen de enorme zuidelijke Stille Oceaan.

Het onderzoek naar deze geluiden heeft raakvlakken met de seismologie. Bij aardbevingen en andere geologische gebeurtenissen ontstaan namelijk trillingen en golven die wetenschappers kunnen meten. Wil je weten hoe dat precies werkt? Lees dan ook ons artikel over wat een seismische golf is.

Seismische golven bewegen door de aarde, terwijl het geluid van The Bloop zich als akoestische golven door zeewater verspreidde. Beide verschijnselen laten zien hoe onderzoekers natuurlijke gebeurtenissen op grote afstand kunnen waarnemen.

Volgens NOAA is de verklaring van The Bloop inmiddels goed onderbouwd.

Wat heeft Point Nemo met Cthulhu te maken?

Nog een opmerkelijk verhaal rond Point Nemo komt uit de literatuur.

De Amerikaanse schrijver H.P. Lovecraft bedacht het fictieve wezen Cthulhu, een gigantisch buitenaards monster dat volgens zijn verhalen in de verzonken stad R’lyeh verblijft.

In het verhaal The Call of Cthulhu uit 1928 wordt een locatie in de zuidelijke Stille Oceaan beschreven.

Opvallend genoeg ligt de fictieve locatie van R’lyeh relatief dicht bij het gebied waar later Point Nemo werd berekend.

Dat heeft geleid tot allerlei internetverhalen waarin wordt gesuggereerd dat de twee met elkaar verbonden zijn.

Er bestaat echter geen wetenschappelijk bewijs voor een verzonken monsterstad of een wezen zoals Cthulhu. De overeenkomst is vooral een fascinerend literair toeval.

Leven er dieren bij Point Nemo?

Je zou misschien verwachten dat een afgelegen plek midden in de oceaan vol zit met bijzondere zeedieren.

Toch is het tegenovergestelde deels waar.

Point Nemo ligt in de South Pacific Gyre, een enorm systeem van draaiende oceaanstromingen.

Dit gebied staat bekend als een van de voedselarmste delen van de wereldzeeën.

Dat komt doordat er weinig voedingsstoffen vanuit het land worden aangevoerd en de omstandigheden ervoor zorgen dat relatief weinig voedingsrijk diep water naar de oppervlakte komt.

Hierdoor is de productie van plankton beperkt. Omdat plankton aan de basis staat van veel voedselketens in zee, heeft dat gevolgen voor de hoeveelheid leven die er kan voorkomen.

Is Point Nemo helemaal levenloos?

Nee. Het gebied is zeker niet volledig levenloos.

Wetenschappers hebben er verschillende soorten micro-organismen aangetroffen. Deze microscopisch kleine levensvormen kunnen overleven in omstandigheden waarin relatief weinig voedingsstoffen beschikbaar zijn.

Onderzoekers van het Max Planck Institute for Marine Microbiology hebben uitgebreid onderzoek gedaan naar de bacteriën en andere micro-organismen in de South Pacific Gyre.

Daaruit blijkt dat zelfs deze extreem voedselarme oceaanregio een eigen microbiologisch ecosysteem heeft.

Er kunnen ook vissen, inktvissen en andere zeedieren voorkomen, maar het gebied staat niet bekend om grote concentraties zeeleven.

Hoe diep is de oceaan bij Point Nemo?

De oceaanbodem in de omgeving van Point Nemo ligt ongeveer vier kilometer onder het wateroppervlak. De exacte diepte verschilt per locatie.

Dat betekent dat het gebied niet alleen ver van land ligt, maar ook boven een enorme watermassa.

Toch is Point Nemo niet de diepste plek van de oceaan.

Die titel behoort tot Challenger Deep in de Marianentrog, waar de oceaan bijna elf kilometer diep is.

Point Nemo is dus vooral bijzonder vanwege de afstand tot land, niet vanwege de diepte van het water.

Is er ooit iemand op Point Nemo geweest?

Ja. Hoewel Point Nemo extreem afgelegen is, hebben mensen de locatie inmiddels bereikt.

Een bijzonder voorbeeld is de Britse ontdekkingsreiziger Chris Brown, die in maart 2024 samen met zijn zoon en andere expeditieleden de geografische locatie bezocht.

Tijdens de expeditie werd ook daadwerkelijk in het water gezwommen.

De reis kreeg internationale aandacht omdat er daarvoor nauwelijks gedocumenteerde bezoeken aan de exacte locatie bekend waren.

Het is overigens mogelijk dat schepen eerder in de buurt zijn geweest zonder dat dit uitgebreid is vastgelegd.

Kun je Point Nemo zelf bezoeken?

In theorie wel. Point Nemo ligt in internationale wateren en is geen afgesloten eiland of verboden toeristische bestemming.

Maar in de praktijk is een bezoek bijzonder ingewikkeld.

Je hebt een zeewaardig schip nodig dat geschikt is voor lange reizen over open oceaan. Daarnaast moet je rekening houden met grote afstanden, wisselende weersomstandigheden en beperkte mogelijkheden voor hulpverlening.

Een reis naar Point Nemo is daarom alleen geschikt voor ervaren zeevaarders en professioneel voorbereide expedities.

Er zijn geen hotels, restaurants, havens of toeristische voorzieningen.

Zelfs wanneer je de exacte coördinaten bereikt, zie je niets dat de plek onderscheidt van de omliggende oceaan.

Hoe lang duurt het om Point Nemo te bereiken?

Dat hangt sterk af van je vertrekpunt, het type schip, de weersomstandigheden en de gekozen route.

Om een idee te geven: wanneer je hypothetisch 2.688 kilometer in een rechte lijn zou varen met een constante snelheid van 20 kilometer per uur, zou je ongeveer 134 uur onderweg zijn.

Dat is ruim vijf en een halve dag onafgebroken varen.

In werkelijkheid kan een reis aanzienlijk langer duren, omdat je meestal niet vanaf het dichtstbijzijnde stukje land vertrekt en de omstandigheden op zee een grote rol spelen.

Is Point Nemo gevaarlijk?

Point Nemo is niet gevaarlijk omdat er iets bovennatuurlijks gebeurt. De risico’s hebben vooral te maken met de afgelegen ligging.

Wanneer een schip technische problemen krijgt of iemand medische hulp nodig heeft, kan het lang duren voordat ondersteuning arriveert.

Ook kunnen zware stormen, hoge golven en sterke wind een gevaar vormen.

Daarnaast is de temperatuur van het zeewater in deze zuidelijke regio vaak laag genoeg om onderkoeling tot een serieus risico te maken.

Een bezoek vraagt daarom om een grondige voorbereiding, betrouwbare navigatieapparatuur, noodcommunicatie en voldoende voorraden.

Heeft Point Nemo invloed op het klimaat of de oceaan?

Point Nemo zelf is slechts een geografisch punt en heeft dus geen afzonderlijke invloed op het klimaat.

De grotere oceaanregio waarin het ligt, is echter wel interessant voor klimaatonderzoek.

De South Pacific Gyre maakt deel uit van het wereldwijde systeem van oceaanstromingen. Deze stromingen spelen een rol bij het transport van warmte, voedingsstoffen en andere stoffen door de oceanen.

Wetenschappers bestuderen bovendien hoe veranderingen in de temperatuur van het zeewater invloed hebben op het beschikbare voedsel voor microscopisch zeeleven.

Ook de aanwezigheid van microplastics en andere menselijke vervuiling in afgelegen oceaangebieden is een belangrijk onderzoeksonderwerp.

Zelfs op plekken die duizenden kilometers van de bewoonde wereld liggen, kunnen dus sporen van menselijke activiteiten worden aangetroffen.

Bijzondere weetjes over Point Nemo

Point Nemo is een plek waar wetenschap en mysterieuze verhalen samenkomen. Enkele opmerkelijke feiten:

• Point Nemo ligt ongeveer 2.688 kilometer van het dichtstbijzijnde land.
• De geografische locatie werd pas in 1992 met behulp van computers berekend.
• De naam Nemo betekent in het Latijn ‘niemand’.
• Er is geen eiland of zichtbaar herkenningspunt op de locatie.
• Astronauten in het ISS kunnen soms dichterbij zijn dan mensen op aarde.
• De omliggende oceaan wordt gebruikt voor gecontroleerde terugkeer van ruimtevaartuigen.
• Het mysterieuze geluid The Bloop wordt vaak met de regio geassocieerd, maar bleek afkomstig van ijsactiviteit.
• Het gebied is bijzonder voedselarm, maar niet volledig levenloos.
• Point Nemo kan per schip worden bezocht, al is dat logistiek bijzonder uitdagend.

Veelgestelde vragen over Point Nemo

Point Nemo: de eenzaamste plek op aarde

Point Nemo is een van de bijzonderste geografische locaties op onze planeet. Niet vanwege indrukwekkende gebouwen, spectaculaire natuurverschijnselen of zeldzame dieren, maar juist vanwege wat er ontbreekt: land en menselijke aanwezigheid.

De plek ligt bijna 2.700 kilometer van het dichtstbijzijnde land en werd pas in 1992 nauwkeurig berekend. Sindsdien spreekt Point Nemo tot de verbeelding door zijn extreme afzondering, de verhalen over mysterieuze geluiden en de rol als ruimtevaartkerkhof.

Tegelijkertijd laat deze plek zien hoe groot en onbekend onze oceanen nog altijd zijn. Zelfs in een wereld waarin satellieten vrijwel iedere vierkante kilometer in beeld kunnen brengen, bestaan er nog plekken die maar weinig mensen daadwerkelijk hebben bezocht.

Betrouwbare bronnen

Voor dit artikel zijn onder andere de volgende bronnen gebruikt:

• NOAA – Where is Point Nemo? – officiële uitleg over de ligging en afstand tot land.
• Guinness World Records – Remotest spot from land – geografisch record en ontdekking.
• NOAA – What is the Bloop? – wetenschappelijke verklaring van het mysterieuze geluid.
• NASA – International Space Station FAQ – plannen voor de gecontroleerde terugkeer van het ISS.
• Max Planck Society – Microbes in the South Pacific Gyre – wetenschappelijk onderzoek naar micro-organismen in het gebied.