Wie tijdens een vakantie in Spanje, Italië, Griekenland of Zuid-Frankrijk de Middellandse Zee inloopt, denkt waarschijnlijk eerder aan helderblauw water, vissen en snorkelen dan aan haaien. Toch zwemmen er wel degelijk haaien in de Middellandse Zee. Sterker nog: er komen tientallen verschillende soorten haaien voor.
Daar zitten zelfs enkele indrukwekkende soorten tussen. Zo leeft de blauwe haai in de Middellandse Zee en komt zelfs de beroemde witte haai er voor. Dat klinkt misschien verontrustend wanneer je binnenkort aan de Costa Brava, op Mallorca, langs de Italiaanse kust of bij een Grieks eiland wilt gaan zwemmen. Toch is er weinig reden om je zorgen te maken.
Zitten er haaien in de Middellandse Zee? Ja. Maar de kans dat je tijdens een gewone strandvakantie een haai tegenkomt, is bijzonder klein. Veel soorten leven voornamelijk verder uit de kust, in dieper water of zijn tegenwoordig erg zeldzaam.
Welke haaien zitten er in de Middellandse Zee?
De Middellandse Zee heeft een veel rijkere haaienfauna dan veel vakantiegangers vermoeden. In een regionale beoordeling van de IUCN werden 41 soorten haaien meegenomen die in het Middellandse Zeegebied voorkomen. Veel van deze soorten hebben het echter moeilijk. Volgens die beoordeling liep 56 procent van de onderzochte haaiensoorten een verhoogd risico op uitsterven.
Bekende haaien die je in of rond de Middellandse Zee kunt aantreffen zijn onder andere:
- blauwe haai (Prionace glauca);
- witte haai (Carcharodon carcharias);
- kortvinmakreelhaai of makohaai (Isurus oxyrinchus);
- voshaaien (Alopias);
- zandbankhaai (Carcharhinus plumbeus);
- ruwe haai (Galeorhinus galeus);
- gladde haaien (Mustelus);
- kathaaien;
- zee-engelen (Squatina);
- hamerhaaien.
Niet iedere soort is overal even algemeen. Bovendien leven sommige soorten voornamelijk op grote diepte of ver uit de kust. Dat verklaart waarom miljoenen toeristen jaarlijks in de Middellandse Zee zwemmen zonder ooit een haai te zien.
Zit de witte haai in de Middellandse Zee?
Ja. Misschien wel het verrassendste antwoord op de vraag welke haaien in de Middellandse Zee voorkomen, is dat ook de grote witte haai er leeft.
De witte haai is dus niet uitsluitend een bewoner van gebieden zoals Zuid-Afrika, Australië en Californië. Er bestaat ook een populatie in het Middellandse Zeegebied.
Die populatie verkeert echter in een zorgwekkende toestand. Wetenschappers beschrijven de mediterrane witte haai als een van de minst bekende en meest bedreigde populaties witte haaien ter wereld. Waar de soort historisch veel wijder verspreid en talrijker was, zijn de aantallen sterk afgenomen.
Dat maakt een ontmoeting met een witte haai in de Middellandse Zee tegenwoordig uitzonderlijk.
Waar zitten witte haaien in de Middellandse Zee?
Historische waarnemingen van witte haaien zijn afkomstig uit verschillende delen van de Middellandse Zee. Tegenwoordig lijkt vooral het centrale deel van de Middellandse Zee belangrijk te zijn.
Onderzoekers hebben de afgelopen jaren specifiek gezocht naar witte haaien rond het Kanaal van Sicilië, het zeegebied tussen Sicilië en Noord-Afrika. Tijdens expedities tussen 2021 en 2023 werden geen witte haaien rechtstreeks waargenomen, maar in watermonsters werd wel DNA van witte haaien aangetroffen.
Dat gebeurde onder andere bij Lampedusa, de Egadische Eilanden en de Pantelleria Banks. Volgens onderzoekers lijkt het Kanaal van Sicilië daarmee een van de laatste belangrijke gebieden voor de mediterrane witte haai te zijn.
Mogelijk speelt ook de aanwezigheid van blauwvintonijn een rol. Grote witte haaien kunnen deze grote vissen als prooi benutten.
Hoe komen haaien eigenlijk in de Middellandse Zee?
De Middellandse Zee is geen volledig afgesloten binnenzee. Via de ongeveer 14 kilometer brede Straat van Gibraltar staat het gebied in verbinding met de Atlantische Oceaan. Daarnaast bestaat via het Suezkanaal een verbinding met de Rode Zee en via de Zee van Marmara met de Zwarte Zee.
Haaien kunnen daardoor in theorie tussen verschillende zeegebieden bewegen. Tegelijkertijd zijn er haaiensoorten en populaties die al zeer lange tijd in het Middellandse Zeegebied voorkomen.
De aanwezigheid van haaien is dus volkomen natuurlijk. Haaien vormen bovendien een belangrijk onderdeel van het mariene ecosysteem.
Zitten er haaien bij Spanje?
Ja, in het Spaanse deel van de Middellandse Zee leven haaien. Dat betekent dat er bijvoorbeeld rond de Costa Brava, Costa Blanca, Costa del Sol en de Balearen haaien kunnen voorkomen.
Vooral verder uit de kust kun je soorten zoals de blauwe haai aantreffen. Ook rond de Balearen worden haaien waargenomen.
Tijdens een grootschalig onderzoek naar grote zeedieren in de Middellandse Zee werden onder andere gebieden met relatief hoge dichtheden aan haaien gevonden rond de Balearen. Andere concentraties werden gezien langs delen van de Italiaanse kust, in de Adriatische Zee, op het Tunesische plateau en in de Alboránzee.
Dat betekent overigens niet dat daar voortdurend haaien vlak voor het strand zwemmen. Dergelijke onderzoeken bestrijken enorme zeegebieden en zeggen weinig over de kans dat een zwemmer een haai tegenkomt.
Zitten er haaien bij Mallorca?
Ook rond Mallorca en de andere Balearen komen haaien voor. Blauwe haaien behoren bijvoorbeeld tot de soorten die in de omliggende wateren kunnen worden aangetroffen.
Af en toe verschijnen berichten over een haai die dichter bij de kust wordt gezien. Dat trekt begrijpelijkerwijs veel aandacht, juist omdat zo’n waarneming ongebruikelijk is.
Wie bij Mallorca zwemt of snorkelt hoeft daarom niet voortdurend naar een vin aan de horizon te zoeken. De meeste haaien vermijden drukke kustgebieden en bevinden zich veel vaker in dieper water.
Zitten er haaien bij Ibiza?
Voor Ibiza geldt ongeveer hetzelfde als voor Mallorca. De wateren rondom Ibiza maken deel uit van het leefgebied van verschillende mediterrane haaiensoorten.
De kans dat je tijdens het zwemmen vanaf een populair strand daadwerkelijk een grote haai ziet, blijft echter zeer klein.
Wie gaat duiken of ver uit de kust vaart, heeft vanzelfsprekend een grotere kans om bijzondere zeedieren tegen te komen dan iemand die enkele tientallen meters vanaf het strand zwemt.
Zitten er haaien in Italië?
Ja. Italië wordt vrijwel volledig omringd door zee en in de Italiaanse wateren leven verschillende soorten haaien.
Vooral de Adriatische Zee, de Tyrreense Zee en het gebied rond Sicilië zijn interessant. Onderzoek naar de verspreiding van haaien liet relatief hoge dichtheden zien in de Adriatische Zee en verschillende concentraties langs de Tyrreense kust van Italië.
Het gebied rond Sicilië is daarnaast interessant vanwege de aanwezigheid van de uiterst zeldzame witte haai.
Andere soorten die rond Italië voorkomen zijn onder meer blauwe haaien, gladde haaien, kathaaien, voshaaien en makreelhaaien.
Zitten er haaien in de Adriatische Zee?
Ja, ook de Adriatische Zee is het leefgebied van haaien. De Adriatische Zee ligt tussen Italië en landen zoals Slovenië, Kroatië, Montenegro en Albanië.
Wetenschappelijk onderzoek laat zelfs zien dat de Adriatische Zee een belangrijk gebied voor verschillende haaiensoorten kan zijn. Er leven onder andere gladde haaien en blauwe haaien.
Ook hier geldt dat veel populaties sterk onder druk staan door visserij en bijvangst.
Zitten er haaien in Kroatië?
Omdat Kroatië aan de Adriatische Zee ligt, komen ook voor de Kroatische kust haaien voor.
Voor vakantiegangers is het risico op een ontmoeting echter uiterst klein. Kroatië ontvangt jaarlijks grote aantallen zwemmers, snorkelaars en watersporters terwijl ernstige incidenten met haaien uitzonderlijk zijn.
Historisch zijn er wel aanvallen geregistreerd. In de wereldwijde database van het International Shark Attack File staan voor Kroatië vijf bevestigde, niet-uitgelokte aanvallen geregistreerd. Die database omvat incidenten over een zeer lange periode, vanaf de negentiende eeuw tot heden.
Het aantal moet daarom vooral in perspectief worden gezien.
Zitten er haaien in Griekenland?
Ook Griekenland heeft haaien. Dat is niet zo vreemd wanneer je bedenkt hoeveel zeegebied het land omvat en hoeveel Griekse eilanden er zijn.
Onder andere blauwe haaien, voshaaien, gladde haaien en verschillende kleinere haaiensoorten kunnen in Griekse wateren voorkomen.
Ook grotere soorten zijn historisch waargenomen. Toch is de kans op een gevaarlijke ontmoeting tijdens het zwemmen zeer klein.
Volgens het International Shark Attack File zijn voor Griekenland historisch vijftien bevestigde niet-uitgelokte aanvallen geregistreerd. Dat klinkt misschien veel, maar de registratie bestrijkt meer dan anderhalve eeuw. Zet je dit af tegen de enorme aantallen mensen die in die periode in Griekse wateren hebben gezwommen, dan wordt duidelijk hoe uitzonderlijk dergelijke gebeurtenissen zijn.
Zitten er haaien in Turkije?
Ook langs de Turkse Middellandse Zee- en Egeïsche kust leven verschillende haaiensoorten.
Historisch kwamen witte haaien zelfs voor in de Zee van Marmara. Deze dieren zouden daar onder andere zijn gekomen vanwege de aanwezigheid van blauwvintonijn. Tegenwoordig wordt de witte haai daar als lokaal verdwenen beschouwd, hoewel de soort elders in Turkse wateren nog wordt gemeld.
De Egeïsche en mediterrane wateren van Turkije bieden nog altijd leefgebied aan verschillende soorten haaien en roggen.
Zitten er haaien bij Frankrijk?
Ook het Franse deel van de Middellandse Zee behoort tot het leefgebied van haaien.
Denk bijvoorbeeld aan de wateren voor de Côte d’Azur en Corsica. Blauwe haaien kunnen hier voorkomen, net als verschillende kleinere soorten.
Grote haaien dicht bij drukke Franse stranden zijn echter uitzonderlijk.
Zijn haaien in de Middellandse Zee gevaarlijk?
In theorie kan een grote haai gevaarlijk zijn voor een mens. In de praktijk is het risico in de Middellandse Zee bijzonder klein.
Het International Shark Attack File houdt wereldwijd wetenschappelijk geverifieerde gegevens over aanvallen bij. Wereldwijd worden vooral de witte haai, tijgerhaai en stierhaai relatief vaak in ernstige incidenten genoemd.
Daarbij is vooral de witte haai relevant voor de Middellandse Zee. Maar juist deze soort is hier tegenwoordig bijzonder zeldzaam.
Ter vergelijking: het International Shark Attack File registreerde wereldwijd in 2025 in totaal 65 bevestigde niet-uitgelokte haaienbeten. De meeste vonden plaats in de Verenigde Staten en Australië.
Een vakantie aan de Middellandse Zee vermijden vanwege haaien is daarom niet nodig.
Komen haaien dicht bij het strand?
Dat kan, maar het gebeurt niet vaak.
Kleinere soorten kunnen zich in relatief ondiep water bevinden en incidenteel kan ook een grotere haai richting de kust zwemmen. Dat kan bijvoorbeeld samenhangen met de aanwezigheid van voedsel, stromingen, temperatuur of het volgen van prooidieren.
Wanneer een grotere haai bij een druk toeristenstrand wordt gezien, kunnen lokale autoriteiten uit voorzorg besluiten het water tijdelijk af te sluiten.
Dat betekent niet automatisch dat de haai mensen probeert aan te vallen. Een haai kan simpelweg door het gebied zwemmen.
Kun je tijdens het snorkelen een haai tegenkomen?
Het is mogelijk, maar voor de gemiddelde snorkelaar aan een populair Middellandse Zeestrand is de kans klein.
Veel mediterrane haaien leven op grotere diepte of verder uit de kust. Kleinere bodemhaaien kunnen dichter bij de kust leven, maar vormen doorgaans nauwelijks een gevaar voor mensen.
Voor veel natuurliefhebbers zou het zien van een wilde haai tijdens het duiken juist een uitzonderlijke ervaring zijn.
Haaien behoren wat dat betreft tot de meest fascinerende bewoners van onze planeet. Vind je bijzondere diersoorten interessant, lees dan ook ons artikel over buitenissige dieren, waarin nog veel meer opmerkelijke dieren voorbijkomen.
Wat is de grootste haai in de Middellandse Zee?
Wanneer we puur naar lichaamslengte kijken, is de reuzenhaai (Cetorhinus maximus) een van de absolute giganten die in de Middellandse Zee kan worden aangetroffen.
Een reuzenhaai kan vele meters lang worden en behoort na de walvishaai tot de grootste vissoorten ter wereld.
Zijn formaat is intimiderend, maar voor mensen is deze haai nauwelijks gevaarlijk. Reuzenhaaien zwemmen met hun enorme bek geopend door het water om plankton uit het zeewater te filteren.
Ook de witte haai behoort tot de grootste roofhaaien die in de Middellandse Zee voorkomen. Grote exemplaren kunnen meerdere meters lang worden.
Welke haai kom je het vaakst tegen in de Middellandse Zee?
Dat hangt sterk af van de locatie, diepte en manier waarop je zoekt. Een bekende soort in open water is de blauwe haai.
De blauwe haai dankt zijn naam aan de opvallende donker- tot helderblauwe kleur aan de bovenzijde van zijn lichaam. Hij heeft een slanke bouw en opvallend lange borstvinnen.
Blauwe haaien kunnen behoorlijke afstanden afleggen en leven voornamelijk in open zee. Daardoor zul je ze als gewone strandbezoeker niet snel tegenkomen.
Daarnaast leven er verschillende kleinere bodemgebonden haaien in de Middellandse Zee, waaronder kathaaien en gladde haaien.
Zijn er hamerhaaien in de Middellandse Zee?
Ja, hamerhaaien zijn in de Middellandse Zee geregistreerd. Ze behoren echter niet tot de dieren die je tijdens een normale strandvakantie waarschijnlijk zult zien.
Verschillende grotere haaiensoorten zijn in de afgelopen decennia sterk achteruitgegaan. Dat geldt niet alleen voor hamerhaaien, maar bijvoorbeeld ook voor zee-engelen en andere grote roofhaaien.
Waarom zijn er steeds minder haaien in de Middellandse Zee?
Hoewel mensen vaak bang zijn voor haaien, is in de Middellandse Zee eigenlijk het omgekeerde probleem veel groter: haaien hebben veel meer te vrezen van mensen dan mensen van haaien.
Een belangrijke oorzaak is de visserij.
Haaien kunnen bewust worden gevangen, maar komen ook als bijvangst terecht in netten en aan lijnen die eigenlijk voor andere vissoorten bedoeld zijn.
Dat is voor haaien extra problematisch. Veel soorten:
- groeien relatief langzaam;
- worden pas op latere leeftijd geslachtsrijp;
- krijgen relatief weinig jongen;
- planten zich minder snel voort dan veel beenvissen.
Een populatie die sterk wordt bevist, kan zich daardoor maar langzaam herstellen.
De IUCN meldde dat meer dan de helft van de onderzochte haaien, roggen en draakvissen die van nature in de Middellandse Zee voorkomen een verhoogd risico op uitsterven loopt. Overbevissing en bijvangst behoren tot de belangrijkste oorzaken.
Waarom zijn haaien belangrijk voor de Middellandse Zee?
Haaien zijn geen overbodige roofdieren. Ze vervullen belangrijke functies binnen het ecosysteem.
Grote roofhaaien staan hoog in de voedselketen en kunnen invloed hebben op de aantallen en het gedrag van andere zeedieren. Kleinere haaien hebben weer hun eigen plaats in het voedselweb.
Wanneer roofdieren uit een ecosysteem verdwijnen, kunnen verhoudingen tussen andere diersoorten veranderen. Bescherming van haaien draait daarom niet alleen om het redden van een indrukwekkend dier, maar ook om het behoud van gezonde zee-ecosystemen.
Moet je bang zijn voor haaien tijdens een vakantie aan de Middellandse Zee?
Nee. Het feit dat er haaien in de Middellandse Zee zwemmen betekent niet dat zwemmen er gevaarlijk is.
Je kunt het vergelijken met andere wilde dieren: het verspreidingsgebied van een dier kan enorm zijn, terwijl de kans dat jij het daadwerkelijk tegenkomt bijzonder klein is.
Dat geldt zeker voor grote haaien in de Middellandse Zee.
Op populaire stranden in Spanje, Frankrijk, Italië, Kroatië, Griekenland en Turkije zwemmen dagelijks enorme aantallen mensen. Een confrontatie met een haai blijft een uitzonderlijke gebeurtenis.
Zie je toch een grote haai of wordt er door strandwachten gewaarschuwd, ga dan vanzelfsprekend uit het water en volg de aanwijzingen van de lokale autoriteiten.
Wat moet je doen als je een haai ziet?
Een ontmoeting met een grote haai is onwaarschijnlijk, maar mocht het gebeuren, blijf dan zo rustig mogelijk.
Ga zonder wilde bewegingen richting de kust of boot en houd het dier indien mogelijk in het oog. Probeer niet achter een haai aan te zwemmen, hem aan te raken of te voeren.
Volg altijd instructies van strandwachten of lokale autoriteiten. Wordt een strand tijdelijk gesloten vanwege een waarneming, ga dan niet alsnog het water in.
Veelgestelde vragen over haaien in de Middellandse Zee
Ja. In de Middellandse Zee komen tientallen soorten haaien voor. Daaronder bevinden zich blauwe haaien, kathaaien, gladde haaien, voshaaien, makreelhaaien en zelfs witte haaien.
Ja. De grote witte haai komt van nature in de Middellandse Zee voor. De mediterrane populatie is tegenwoordig echter zeer klein en ernstig bedreigd. De kans om er een tegen te komen is daardoor uiterst gering.
Dat verschilt per soort. Onderzoek heeft onder andere concentraties aangetroffen in delen van de Adriatische Zee, rond de Balearen, langs de Tyrreense kust van Italië, bij het Tunesische plateau en in de Alboránzee. Het Kanaal van Sicilië lijkt daarnaast een belangrijk gebied voor de zeldzame witte haai.
Ja. Rond Mallorca en de andere Balearen leven verschillende haaiensoorten. De kans dat je tijdens het zwemmen bij een strand een grote haai tegenkomt is echter zeer klein.
Ja. Ook rondom Ibiza komen haaien voor. De meeste grotere soorten bevinden zich voornamelijk verder uit de kust.
Ja. In de Griekse wateren komen verschillende haaiensoorten voor. Ernstige confrontaties met zwemmers zijn zeer zeldzaam.
Ja. Kroatië ligt aan de Adriatische Zee, waar verschillende soorten haaien leven. Voor gewone zwemmers is de kans op een ontmoeting bijzonder klein.
Ja. Rond Italië komen verschillende soorten voor. Vooral de Adriatische Zee, de Tyrreense Zee en het zeegebied rond Sicilië zijn interessant voor haaien.
Sommige soorten zijn groot genoeg om potentieel gevaarlijk te zijn, waaronder de witte haai. In de praktijk zijn aanvallen in het Middellandse Zeegebied zeer zeldzaam.
Ja. De aanwezigheid van haaien vormt voor gewone strandbezoekers geen reden om niet in de Middellandse Zee te zwemmen. Volg uiteraard altijd lokale waarschuwingen en aanwijzingen van strandwachten.
Haaien in de Middellandse Zee zijn vooral bijzonder, niet iets om bang voor te zijn
Dus: zitten er haaien in de Middellandse Zee? Absoluut. De Middellandse Zee is het leefgebied van tientallen haaiensoorten, variërend van relatief kleine bodemhaaien tot indrukwekkende roofdieren zoals de blauwe haai, makohaai en zelfs de grote witte haai.
Dat betekent echter niet dat je tijdens je volgende vakantie voortdurend over je schouder hoeft te kijken zodra je het water inloopt. Grote haaien worden maar zelden dicht bij toeristische stranden gezien en ernstige incidenten zijn uitzonderlijk.
Eigenlijk is er meer reden om je zorgen te maken over de haaien zelf. Door tientallen jaren van intensieve visserij en bijvangst zijn verschillende mediterrane haaiensoorten sterk achteruitgegaan. Sommige soorten die ooit veel algemener waren, zijn inmiddels uiterst zeldzaam.
Wie tijdens een boottocht of duik in de Middellandse Zee toch een wilde haai te zien krijgt, maakt daarom eerder iets heel bijzonders mee dan iets waarvoor hij bang hoeft te zijn.