Wie denkt aan laaggelegen landen, denkt vaak meteen aan Nederland. Toch zijn er meer landen die voor een groot deel op of zelfs onder zeeniveau liggen. Door hun ligging zijn deze landen vaak afhankelijk van dijken, dammen, pompen en andere waterwerken om overstromingen te voorkomen. Klimaatverandering en de stijgende zeespiegel maken dit onderwerp bovendien actueler dan ooit.
In dit artikel ontdek je wat de laagste landen ter wereld zijn, hoe deze ranglijst tot stand komt en waarom sommige landen kwetsbaarder zijn dan andere. We sluiten af met een uitgebreide top 10 van de laagste landen ter wereld.
Wat wordt bedoeld met de laagste landen ter wereld?
Wanneer we spreken over de laagste landen ter wereld, kijken we meestal naar de gemiddelde hoogte boven zeeniveau. Daarbij spelen verschillende factoren een rol:
- De gemiddelde hoogte van het land.
- Het percentage van het land dat onder of net boven zeeniveau ligt.
- De laagst gelegen natuurlijke of kunstmatige punten.
- De invloed van rivieren, delta’s en kustgebieden.
Een land hoeft dus niet volledig onder zeeniveau te liggen om tot de laagste landen ter wereld te behoren.
Waarom zijn laaggelegen landen zo bijzonder?
Landen die laag liggen hebben vaak unieke landschappen. Denk aan:
- uitgestrekte delta’s;
- moerassen;
- polders;
- lagunes;
- riviermondingen;
- eilanden die nauwelijks boven de zee uitsteken.
Juist doordat deze gebieden zo vruchtbaar zijn, wonen er vaak veel mensen. Tegelijkertijd zijn ze extra gevoelig voor:
- overstromingen;
- stormvloeden;
- bodemdaling;
- verzilting;
- klimaatverandering.
Hierdoor investeren veel van deze landen jaarlijks miljarden euro’s in waterbeheer.
De top 10 laagste landen ter wereld
1. Malediven
Gemiddelde hoogte: ongeveer 1,5 meter boven zeeniveau
De Malediven zijn zonder twijfel het laagste land ter wereld. Vrijwel alle 1.200 eilanden liggen nauwelijks boven de oceaan.
- hoogste natuurlijke punt: ongeveer 5 meter;
- bestaat uit 26 atollen;
- ruim 80% ligt minder dan één meter boven zeeniveau.
Daardoor behoort het land tot de meest kwetsbare gebieden ter wereld als de zeespiegel verder stijgt.
2. Qatar
Gemiddelde hoogte: ongeveer 28 meter
Hoewel Qatar vooral bekendstaat als woestijnland, is vrijwel het gehele schiereiland opvallend vlak.
Kenmerken:
- weinig hoogteverschillen;
- lage zandvlaktes;
- nauwelijks heuvels.
3. Nederland
Gemiddelde hoogte: ongeveer 30 meter
Nederland behoort al eeuwenlang tot de bekendste laaggelegen landen.
Bijzonder is dat:
- ongeveer 26% van het land onder zeeniveau ligt;
- ruim de helft van de bevolking in laaggelegen gebieden woont;
- duizenden kilometers aan dijken bescherming bieden.
De laagste plek bevindt zich bij Nieuwerkerk aan den IJssel, op ongeveer 6,7 meter onder NAP.
Nederland geldt wereldwijd als voorbeeld op het gebied van watermanagement.
4. Gambia
Gemiddelde hoogte: ongeveer 34 meter
Gambia bestaat grotendeels uit de vallei rondom de rivier de Gambia.
Het landschap bestaat uit:
- brede rivieroevers;
- moerassen;
- mangrovebossen;
- laaggelegen landbouwgrond.
5. Denemarken
Gemiddelde hoogte: ongeveer 34 meter
Denemarken is een verrassende naam in deze lijst.
Het land bestaat uit honderden eilanden en kent nauwelijks bergen.
Het hoogste natuurlijke punt ligt slechts ongeveer 171 meter boven zeeniveau.
6. Bangladesh
Gemiddelde hoogte: ongeveer 85 meter
Bangladesh ligt in de enorme delta waar de Ganges, Brahmaputra en Meghna samenkomen.
Juist hierdoor is het land:
- zeer vruchtbaar;
- dichtbevolkt;
- extreem gevoelig voor overstromingen.
Jaarlijks zorgen moessonregens ervoor dat grote delen tijdelijk onder water komen te staan.
Wie meer wil lezen over indrukwekkende waterstromen, kan ook ons artikel over de langste rivier ter wereld bekijken, waarin verschillende grote riviersystemen uitgebreid aan bod komen.
7. Estland
Gemiddelde hoogte: ongeveer 61 meter
Estland ligt aan de Oostzee en kent veel vlakke kustgebieden.
Daarnaast bestaat het landschap uit:
- bossen;
- veengebieden;
- duizenden meren;
- moerasgebieden.
8. Letland
Gemiddelde hoogte: ongeveer 87 meter
Net als Estland is Letland relatief vlak.
Het landschap bestaat grotendeels uit:
- laaggelegen bossen;
- rivierdalen;
- graslanden;
- kustgebieden.
9. Litouwen
Gemiddelde hoogte: ongeveer 110 meter
Litouwen vormt samen met Estland en Letland de Baltische Staten.
Hoewel het land iets hoger ligt dan zijn noordelijke buren, ontbreken grote bergketens volledig.
10. België
Gemiddelde hoogte: ongeveer 181 meter
België lijkt misschien een opvallende afsluiter, maar grote delen van Vlaanderen liggen relatief laag.
Pas in de Ardennen stijgt het landschap aanzienlijk.
Waarom staat Nederland zo hoog in deze lijst?
Nederland is misschien wel het bekendste laaggelegen land ter wereld.
Dat komt doordat:
- grote delen kunstmatig zijn drooggelegd;
- het land voortdurend wordt beschermd door dijken;
- waterbeheer al honderden jaren onderdeel is van de Nederlandse geschiedenis.
Zonder gemalen, sluizen en dijken zou een aanzienlijk deel van Nederland onder water staan.
Welke landen lopen het grootste risico door klimaatverandering?
Vooral de volgende landen zijn kwetsbaar:
- Malediven;
- Bangladesh;
- Nederland;
- Kiribati;
- Tuvalu;
- Marshalleilanden.
Een stijgende zeespiegel betekent hier niet alleen meer overstromingen, maar ook verlies van landbouwgrond, drinkwaterproblemen en soms zelfs de noodzaak om complete dorpen te verplaatsen.
Is Nederland het laagste land van Europa?
Ja. Wanneer wordt gekeken naar gebieden onder zeeniveau en de gemiddelde hoogte behoort Nederland tot het laagste land van Europa.
Geen enkel Europees land heeft zo’n groot oppervlak dat kunstmatig droog wordt gehouden.
Zijn alle lage landen vlak?
Vrijwel wel.
De meeste laaggelegen landen kennen:
- weinig heuvels;
- nauwelijks bergen;
- brede rivierdelta’s;
- uitgestrekte kustvlakten.
Dat maakt ze ideaal voor landbouw, maar ook kwetsbaar voor wateroverlast.
Hoe beschermen landen zich tegen overstromingen?
Afhankelijk van het land worden verschillende technieken gebruikt:
- hoge dijken;
- stormvloedkeringen;
- pompsystemen;
- kunstmatige eilanden;
- waterberging;
- rivierverruiming;
- mangroveherstel langs de kust.
Nederland behoort hierin al jarenlang tot de wereldtop.
Opvallende feiten over de laagste landen ter wereld
- De Malediven hebben een gemiddelde hoogte van slechts ongeveer 1,5 meter.
- Nederland heeft miljoenen inwoners die onder zeeniveau wonen.
- Bangladesh ontvangt water uit drie van de grootste riviersystemen van Azië.
- Denemarken heeft geen echte bergen.
- Veel eilandstaten kunnen op lange termijn gevolgen ondervinden van de stijgende zeespiegel.
Veelgestelde vragen
Wat is het laagste land ter wereld?
De Malediven zijn het laagste land ter wereld, met een gemiddelde hoogte van ongeveer 1,5 meter boven zeeniveau.
Ligt Nederland helemaal onder zeeniveau?
Nee. Ongeveer een kwart van Nederland ligt onder zeeniveau, terwijl grote delen daar net boven liggen.
Welk Europees land ligt het laagst?
Nederland is het laagste land van Europa.
Waarom is Bangladesh zo gevoelig voor overstromingen?
Omdat het land in de delta van meerdere grote rivieren ligt en bovendien regelmatig wordt getroffen door moessonregens en tropische stormen.
Welke landen verdwijnen mogelijk als de zeespiegel sterk stijgt?
Vooral kleine eilandstaten zoals de Malediven, Kiribati en Tuvalu worden vaak genoemd als landen die op lange termijn ernstig bedreigd worden.
Samenvatting
De laagste landen ter wereld laten zien hoe sterk natuur, geografie en menselijk vernuft met elkaar verweven zijn. Van de paradijselijke Malediven tot het innovatieve Nederland: ieder land heeft zijn eigen manier gevonden om met water te leven. Door klimaatverandering neemt het belang van goed waterbeheer alleen maar toe, waardoor deze landen ook in de toekomst wereldwijd veel aandacht zullen blijven krijgen.
Vind je dit soort geografische ranglijsten interessant? Lees dan ook onze artikelen over het grootste land ter wereld, ontdek welk land wordt gezien als het gelukkigste land ter wereld en leer meer over de langste rivier ter wereld. Samen geven deze onderwerpen een fascinerend beeld van de enorme verschillen die onze wereld rijk is.